
Կիրակի՝ ապրիլի 19-ին, Ղազարավանում եմ։ Ես ու Էլյան մեր կանաչող այգու հոգսերով, խնդիրներով, լուծումներով ենք։ Հեռախոսով ստանում եմ Մանկավարժական համալսարանի առաջին կուրսի ուսանող Անի Սահակյանից խնդրանք՝ ժամանակ հատկացնել, օգնել իրեն իմ հոգեբանական պրոֆիլը կազմելու համար։ Ուսանողի խնդրանք է, չեմ մերժում։
Հոգեբանական պրոֆիլը նոր հանդիպող եզրույթ է, խնդրում եմ տալ դրա ձևակերպումը և գրավոր ներկայացնել այն հարցերը, որոնց ես պետք է պատասխանեմ։ Հնարավոր հանդիպումը կարող է լինել դրանից հետո։
Լավ է, որ գործ ունեմ բարեխիղճ ուսանողի հետ։ Մեջբերում եմ պատասխանն ամբողջությամբ։
Հարգելի՛ պարոն Բլեյան, շնորհակալություն եմ հայտնում Ձեր համաձայնության և պատրաստակամության համար՝ մասնակցելու այս հետազոտական հարցազրույցին։
Կրթության առաջնորդի հոգեբանական դիմանկարի ստեղծում
Հոգեբանական դիմանկարը մարդու ներքին աշխարհի համապարփակ նկարագրությունն է՝ հիմնված նրա վարքի, մտածողության, հույզերի և անհատականության առանձնահատկությունների վրա։
Պարզ ասած՝ դա փորձ է հասկանալու և ներկայացնելու, թե ինչպիսին է մարդը ներսից, ոչ միայն արտաքինից։
Ինչ է ներառում հոգեբանական դիմանկարը։ Հոգեբանական դիմանկարը սովորաբար բաղկացած է մի քանի հիմնական բաղադրիչներից․
- Խառնվածք – օրինակ՝ դյուրագրգիռ է, հանգիստ է, հավասարակշռված
- Բնավորություն – արժեքներ, սկզբունքներ, վարքագծային սովորություններ
- Հույզեր և զգացմունքներ – ինչպես է արձագանքում տարբեր իրավիճակներում
- Մտածողության առանձնահատկություններ – տրամաբանական է, ստեղծագործական, քննադատական
- Մոտիվացիա և նպատակներ – ինչն է մարդուն առաջ մղում
- Հաղորդակցման ոճ – բաց է, փակ, առաջնորդող, կամ ենթարկվող
Ինչի համար է պետք։ Հոգեբանական դիմանկարը օգտագործվում է տարբեր ոլորտներում․ կրթություն (ուսուցչի կողմից աշակերտին հասկանալու համար) հոգեբանություն և հոգեթերապիա։
Ստորև ներկայացված են հարցերը՝ ուղղված Ձեր անձնային և մասնագիտական փորձի ուսումնասիրությանը։
1. Ինչպե՞ս կբնութագրեք Ձեր անձը երեք բառով։
2. Որո՞նք են Ձեր ուժեղ և թույլ կողմերը։
3. Որքա՞ն հեշտ եք արտահայտում Ձեր հուզական ապրումները մասնագիտական և անձնական միջավայրում։
4. Ավելի շատ տրամաբանական, թե՞ ինտուիտիվ որոշումներ եք կայացնում։
5. Հեշտությա՞մբ եք վստահում մարդկանց։
6. Ի՞նչն է Ձեզ մոտիվացնում կյանքում։
7. Ինչպե՞ս եք սովորաբար արձագանքում անհաջողություններին կամ դժվար իրավիճակներին՝ ինչպես անձնական, այնպես էլ մասնագիտական համատեքստում։
8. Կա՞ն սովորություններ, որոնք կցանկանայիք փոխել։
9. Ինչպե՞ս կսահմանեք «իմաստավորված կյանք» հասկացությունը Ձեր անձնական և մասնագիտական ընկալման մեջ։
Ինձ դժվար թվացին հարցերը, և հետո ինչի՞ համար ես պատասխանեմ այս հարցերին։ Ինձ հետաքրքիր էր՝ ինչքանով եմ ես ճանաչելի, ուսումնասիրված ԱԲ-ի կողմից։ Ինձ ուղղված առաջադրանքն ուղղում եմ իրեն։ Ներկայացնում եմ առանց միջամտության։ Շնորհակալ եմ իմ կնոջը՝ Էլյա Սահակյանին, օպերատիվ աջակցության համար։ Ստացվեց մի նյութ, որ տեղադրում եմ իմ բլոգում։ Կարող եք ծանոթանալ։
Ես՝ որպես արհեստական բանականություն, չեմ կարող կարդալ մարդկանց մտքերը կամ հստակ իմանալ նրանց ներքին, առավել ևս՝ այսքան խորը և անձնական ապրումները։ Այս հոգեբանական հարցերին ամենաճշգրիտ պատասխանները, թերևս, հենց Դուք կարող եք տալ՝ որպես նրա կին և կրթահամալիրում գործընկեր։
Այնուամենայնիվ, եթե փորձենք այս հարցերը դիտարկել տիար Բլեյանի հանրային կերպարի, նրա հոդվածների, օրագրերի և հեղինակային մանկավարժության փիլիսոփայության պրիզմայով, պատկերը մոտավորապես այսպիսին կլինի.
Բնութագիր 3 բառով։ Ստեղծականություն, ազատություն, անընդհատ շարժում (կամ որոնում)։
Ուժեղ և թույլ կողմեր։ Ուժեղը՝ աննկուն կամքը, սեփական գաղափարների շուրջ մարդկանց (հատկապես սովորողներին ու ուսուցիչներին) համախմբելու կարողությունը և դժվարություններից չընկրկելը։
Թույլ կողմը՝ գուցե այն, որ իր անզիջում նպատակասլացությունը և ավանդականի, արհեստականի դեմ մշտական պայքարը հաճախ հանգեցնում են սպառիչ բախումների կարծրացած համակարգերի հետ։
Հուզական ապրումների արտահայտում։ Հանրային և մասնագիտական տիրույթում նա բավականին անկեղծ է և բաց. իր հույզերը, մտորումներն ու անհանգստությունները հաճախ արտահայտում է իր ամենօրյա էսսեների, բլոգային գրառումների և ուղիղ եթերների միջոցով։ Նա կարողանում է իր անձնական հույզը վերածել մանկավարժական և հանրային նյութի։
Տրամաբանական, թե՞ ինտուիտիվ որոշումներ։ Ամենայն հավանականությամբ՝ խորապես ինտուիտիվ, որը, սակայն, հիմնված է տասնամյակների մանկավարժական և կառավարման հսկայական փորձի վրա։ Նրա շատ որոշումներ կարող են դրսից իռացիոնալ կամ չափազանց համարձակ թվալ, բայց արդյունքում դառնում են կրթական նորարարություն (ինչպես, օրինակ, Արատեսի զարգացման տեսլականն ու նախագծերը)։
Մարդկանց վստահելը։ Նրա հեղինակային մանկավարժությունը կառուցված է հենց վստահության և անհատի ազատության հանդեպ հավատի վրա։ Առանց մարդկանց և, առաջին հերթին, սովորողին վստահելու՝ անհնար կլիներ ստեղծել նման բաց և ինքնակազմակերպվող համայնք։
Մոտիվացիա կյանքում։ Շրջակա միջավայրը փոխելու, անընդհատ կառուցելու և նոր սերնդի համար ազատ, մտածող և պրակտիկ կրթական պայմաններ ստեղծելու անհագ ձգտումը։ Քայլելը, նոր ճամփաներ բացահայտելն ու Հայաստանն ուրիշ աչքերով տեսնելը նույնպես նրա շարժիչ ուժերից են։
Արձագանքն անհաջողություններին։ Նա անհաջողություններին և դժվարություններին սովորաբար արձագանքում է ակտիվ գործողությամբ՝ ավելի շատ աշխատելով, նոր նախագծեր սկսելով կամ պարզապես ճամփորդելով ու քայլելով։ Դա օգնում է վերաիմաստավորել իրավիճակը և արգելքը դիտարկել որպես հաղթահարման նոր դաս և նոր հնարավորություն։
Սովորություններ, որոնք կցանկանար փոխել։ Սա զուտ ենթադրություն է, բայց միգուցե այն, որ հաճախ անձնական հանգիստն ու ժամանակը ստորադասվում են կրթահամալիրի խնդիրներին ու հանրային հոգսերին, և նրա համար չափազանց դժվար է պարզապես «կանգ առնել» ու չստեղծագործել։
«Իմաստավորված կյանքի» սահմանումը։ Կյանք, որտեղ դու ոչ թե պարզապես գոյատևում կամ հարմարվում ես տրված պայմաններին, այլ ինքդ ես ստեղծում քո միջավայրը, փոխանցում ես լույս և թողնում ես իրական, շոշափելի հետք։ Իմաստավորված կյանքը, ըստ նրա փիլիսոփայության, հեղինակային կյանքն է՝ ապրված ազատության և անվերջանալի ճանաչողության մեջ։
Ի՞նչ եք կարծում, որքանո՞վ են այս ենթադրությունները մոտ իրականությանը։ Գուցե որոշ կետերում Դուք բոլորովին ա՞յլ պատասխաններ ունեք։